Trang chủ › Hướng nghiệp › Chứng chỉ › Hàn › Tư thế hàn
Trả lời nhanh: Trong hệ ASME Section IX và AWS, G là mối hàn giáp mối, F là mối hàn góc, con số là tư thế. Với tấm: 1G bằng, 2G ngang, 3G đứng, 4G trần. Với ống chỉ có 1G (ống xoay), 2G (ống đứng), 5G (ống ngang cố định) và 6G (ống nghiêng 45° cố định). ISO 6947 dùng ký hiệu khác — PA, PC, PF/PG, PE, PH/PJ, H-L045/J-L045 — và tách riêng hướng hàn lên, hàn xuống.
Đọc ký hiệu: chữ G, chữ F và con số
Một ký hiệu tư thế gồm hai phần. Con số cho biết vị trí của mối hàn so với người thợ; chữ cho biết loại mối hàn:
| Chữ | Tiếng Anh | Nghĩa |
|---|---|---|
| G | Groove | Mối hàn giáp mối (hàn rãnh) — hai chi tiết đặt sát mép nhau |
| F | Fillet | Mối hàn góc — hai chi tiết vuông góc hoặc chồng lên nhau |
Như vậy “3G” là hàn giáp mối ở tư thế đứng, còn “3F” là hàn góc ở tư thế đứng. Bài thi giáp mối thường khó và được kiểm tra nghiêm hơn, nên chứng chỉ G thường được hỏi nhiều hơn chứng chỉ F khi tuyển thợ.
Hệ ký hiệu số – chữ này dùng trong ASME Section IX (nồi hơi, bình áp lực, đường ống) và các tiêu chuẩn AWS như D1.1 (kết cấu thép). Tiêu chuẩn châu Âu và quốc tế dùng hệ ISO 6947 với ký hiệu chữ cái.
Tư thế hàn trên tấm: 1G đến 4G và 1F đến 4F
| Ký hiệu | Mối giáp mối (G) | Mối góc (F) |
|---|---|---|
| 1 | 1G — hàn bằng, mặt tấm nằm ngang, hàn từ trên xuống | 1F — hàn góc ở tư thế bằng |
| 2 | 2G — tấm đặt đứng, đường hàn chạy ngang | 2F — hàn góc ngang |
| 3 | 3G — tấm đứng, đường hàn chạy dọc | 3F — hàn góc đứng |
| 4 | 4G — hàn trần, mối hàn ở phía trên đầu thợ | 4F — hàn góc trần |
Độ khó tăng dần từ 1 đến 4 vì kim loại nóng chảy chịu tác động của trọng lực: ở tư thế bằng, vũng hàn nằm yên; ở tư thế đứng và trần, thợ phải kiểm soát để kim loại lỏng không chảy xệ. Bài thi 3G và 4G trên tấm vì thế thường được dùng để sàng lọc thợ hàn kết cấu.
Tư thế hàn trên ống: vì sao không có 3G, 4G
Với ống, vị trí mối hàn thay đổi liên tục quanh chu vi, nên ký hiệu mô tả cách đặt ống chứ không phải một tư thế cố định:
- 1G ống: trục ống nằm ngang, ống được xoay để thợ luôn hàn ở tư thế bằng.
- 2G ống: trục ống thẳng đứng, đường hàn chạy vòng nằm ngang.
- 5G ống: trục ống nằm ngang nhưng cố định; thợ đi vòng quanh, lần lượt qua tư thế trần, đứng và bằng.
- 6G ống: trục ống nghiêng 45° và cố định — tổ hợp mọi tư thế trên một mối hàn, khó nhất, thường dùng để thi tay nghề.
Bảng quy đổi sang ký hiệu ISO 6947
Chứng chỉ theo ISO 9606-1 (ở Việt Nam là TCVN 6700-1:2016) ghi tư thế bằng ký hiệu chữ. Bảng quy đổi gần đúng:
| ASME / AWS | ISO 6947 | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1G, 1F | PA | Hàn bằng |
| 2F | PB | Hàn góc ngang |
| 2G | PC | Hàn giáp mối ngang |
| 4F | PD | Hàn góc ngang – trần |
| 4G | PE | Hàn trần |
| 3G hàn lên / hàn xuống | PF / PG | ISO tách hướng hàn |
| 5G hàn lên / hàn xuống | PH / PJ | Ống ngang cố định |
| 6G hàn lên / hàn xuống | H-L045 / J-L045 | Ống nghiêng 45° |
Hướng hàn lên, hàn xuống — chi tiết hay bị bỏ qua
Ở tư thế đứng (3G), ống ngang (5G) và ống nghiêng (6G), thợ có thể hàn từ dưới lên hoặc từ trên xuống. Hai cách này cho chất lượng ngấu và tốc độ khác nhau, nên tiêu chuẩn coi là hai phạm vi khác nhau:
| Tiêu chuẩn | Cách xử lý hướng hàn |
|---|---|
| ISO 6947 / ISO 9606-1 | Ký hiệu riêng: PF (lên) khác PG (xuống); H-L045 (lên) khác J-L045 (xuống) |
| ASME Section IX | Đổi hướng hàn lên sang xuống ở 3G, 5G, 6G phải thi lại |
Khi đọc thông báo tuyển “thợ hàn 6G”, hãy hỏi thêm hướng hàn. Với ISO, viết “6G” mà không nói hướng là chưa đủ thông tin.
Đọc dòng tư thế trên một chứng chỉ thợ hàn
Trên chứng chỉ, tư thế không đứng một mình. Một dòng phạm vi chứng nhận thường gồm các trường sau, và người tuyển dụng đọc cả cụm chứ không chỉ con số tư thế:
| Trường | Ví dụ cách ghi | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Quá trình hàn | SMAW, GTAW, GMAW — hoặc 111, 141, 135 theo ISO 4063 | Thợ được chứng nhận cho quá trình nào |
| Loại mối hàn | Giáp mối (BW) hoặc góc (FW) | G hay F trong ký hiệu tư thế |
| Dạng chi tiết | Tấm (P) hoặc ống (T) | Tấm hay ống quyết định nhóm ký hiệu tư thế dùng được |
| Tư thế thi | 6G hoặc H-L045 | Tư thế của mẫu thử |
| Phạm vi tư thế | Mọi tư thế, hoặc liệt kê từng tư thế | Tư thế được phép hàn khi làm việc |
| Vật liệu, chiều dày, đường kính | Theo nhóm vật liệu và dải kích thước | Giới hạn kỹ thuật của chứng nhận |
Khi thấy hai thợ cùng ghi “6G”, hãy so tiếp quá trình hàn và vật liệu: một người thi 6G bằng hàn que trên thép carbon và một người thi 6G bằng TIG trên thép không gỉ có phạm vi làm việc khác hẳn nhau.
Một lưu ý nữa về cách viết: ISO dùng chữ “P” cho tấm (plate) và “T” cho ống (tube), trong khi ASME/AWS ghi rõ plate hoặc pipe. Đừng nhầm chữ “P” của ISO với “PA, PB, PC…” — đó là ký hiệu tư thế, không phải dạng chi tiết.
Thi đạt tư thế nào thì được hàn tư thế nào
Nguyên tắc chung: thi ở tư thế khó được chấp nhận cho một số tư thế dễ hơn. Phạm vi thường gặp theo ASME IX:
| Thi đạt (ống, giáp mối) | Thường được chấp nhận cho |
|---|---|
| 1G | 1G |
| 2G | 1G, 2G |
| 5G | 1G, 5G |
| 6G | 1G, 2G, 5G, 6G — tức mọi tư thế |
Phạm vi chính xác, kể cả giới hạn đường kính ống, nằm trong bảng của từng tiêu chuẩn và phiên bản tiêu chuẩn mà dự án áp dụng. Ngoài tư thế, chứng chỉ còn giới hạn theo quá trình hàn, nhóm vật liệu, chiều dày — xem chứng chỉ hàn 2G, 3G, 4G, 6G.
Đọc tiếp trong chủ đề nghề hàn:
- Chứng chỉ hàn 2G, 3G, 4G, 6G: tổng quan
- Chứng chỉ hàn có thời hạn không
- Thợ hàn cần những giấy tờ gì
- Hàn TIG, MIG, MAG, hàn que khác nhau thế nào
- Học nghề hàn trung cấp, cao đẳng
Học nghề hàn bài bản: trung cấp Công nghệ hàn (có lớp tại phân hiệu ở Lâm Đồng, nghề nặng nhọc được giảm 70% học phí) · học hàn bao lâu · học hàn ra làm gì · học hàn có khó, có độc hại không.
MNI GROUP đồng hành cùng bạn
MNI GROUP đồng hành cùng bạn
MNI GROUP tư vấn cho người muốn theo nghề hàn: chọn giữa học nghề có văn bằng và thi chứng chỉ tay nghề theo tiêu chuẩn, đối chiếu yêu cầu giấy tờ của nơi tuyển dụng, và hướng dẫn hồ sơ. Việc đào tạo do cơ sở giáo dục nghề nghiệp thực hiện; chứng chỉ tay nghề theo ASME, AWS, ISO do tổ chức chứng nhận hoặc giám định cấp.
Liên hệ: MNI GROUP · 15/1A1 Đường Số 3, P. Trường Thọ, TP. Thủ Đức, TP.HCM · 083.906.1718 · mnigroup.vn
Câu hỏi thường gặp
1G là gì?
1G là hàn giáp mối ở tư thế bằng. Với ống, 1G nghĩa là trục ống nằm ngang và ống được xoay trong khi hàn.
2G là hàn gì?
2G là hàn giáp mối ngang: tấm đặt đứng với đường hàn nằm ngang, hoặc ống đặt thẳng đứng.
3G là hàn gì?
3G là hàn giáp mối đứng trên tấm. Ký hiệu 3G không dùng cho ống.
4G là hàn gì?
4G là hàn giáp mối trần trên tấm, mối hàn ở phía trên đầu người thợ.
5G khác 6G thế nào?
5G là ống nằm ngang cố định; 6G là ống nghiêng 45° cố định, tổ hợp mọi tư thế và khó hơn.
Vì sao 6G được coi là khó nhất?
Trên một mối hàn, thợ phải đi qua tư thế trần, đứng, ngang và bằng với ống không xoay được.
6G tương đương ký hiệu nào trong ISO?
Tương đương H-L045 khi hàn lên và J-L045 khi hàn xuống theo ISO 6947.
F trong 2F, 3F là gì?
F (fillet) là mối hàn góc; 2F là hàn góc ngang, 3F hàn góc đứng.
Có chứng chỉ 3G ống không?
Không. Trong ASME và AWS, 3G và 4G là tư thế tấm; ống dùng 1G, 2G, 5G, 6G.
Đổi hướng hàn có phải thi lại không?
Theo ASME IX, đổi hướng hàn lên sang hàn xuống ở 3G, 5G, 6G phải thi lại; ISO ghi hai hướng bằng hai ký hiệu khác nhau.
Nguồn tham khảo
- TCVN 6700-1:2016 (ISO 9606-1:2012) — tiêu chuẩn quốc gia tương đương hoàn toàn ISO 9606-1:2012, kiểm tra chấp nhận thợ hàn nóng chảy thép.
- Nghị định 44/2016/NĐ-CP (Văn bản hợp nhất 2279/VBHN-BLĐTBXH) — Điều 17 (nhóm 3), Điều 18, 19 (thời gian huấn luyện), Điều 24, 25 (Thẻ an toàn 02 năm).
- Thông tư 06/2020/TT-BLĐTBXH — mục 15 “Công việc hàn, cắt kim loại” (áp dụng đến hết 31/12/2026).
- QCVN 01:2008/BLĐTBXH — mục 8.3, 8.4: giấy chứng nhận thợ hàn áp lực, thời hạn tối đa 2 năm.
- Thông tư 26/2020/TT-BLĐTBXH — 5520123 / 6520123 Hàn; 5510217 Công nghệ hàn (trung cấp).
- Thông tư 77/2026/TT-BGDĐT — từ 01/12/2026: 520123 Hàn; 510217 Công nghệ hàn.
- Luật Giáo dục nghề nghiệp 124/2025/QH15 — Điều 6: chứng chỉ sơ cấp do người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp cấp.
- AWS Certified Welder — FAQ — chứng nhận thợ hàn của AWS, duy trì mỗi 6 tháng.
- ISO/DIS 9606 — dự thảo hợp nhất sẽ thay ISO 9606-1 đến 9606-5 (đang soạn thảo).
📝 Về tác giả: Bùi Xuân Sơn — CEO & Founder MNI GROUP, trực tiếp tư vấn tuyển sinh hệ trung cấp và liên thông từ năm 2018.