Trang chủ › Hướng nghiệp › Chứng chỉ › Chăm sóc mẹ và bé › Hợp đồng
Trả lời nhanh: Người chăm sóc mẹ và bé làm thường xuyên cho một hộ gia đình là lao động giúp việc gia đình theo khoản 1 Điều 161 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14. Gia đình thuê phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản; mỗi bên được đơn phương chấm dứt nhưng phải báo trước ít nhất 15 ngày (Điều 162); chủ nhà trả khoản tiền BHXH, BHYT để người lao động tự tham gia (khoản 2 Điều 163). Hợp đồng nên ghi rõ công việc chăm sóc và loại trừ các kỹ thuật y tế cần giấy phép.
Khi nào là lao động giúp việc gia đình
Khoản 1 Điều 161 Bộ luật Lao động 2019 định nghĩa lao động là người giúp việc gia đình là người làm thường xuyên các công việc gia đình cho một hoặc nhiều hộ gia đình — trong đó có chăm sóc trẻ em, chăm sóc người bệnh.
| Hình thức thuê | Có phải giúp việc gia đình không |
|---|---|
| Người chăm sóc ở cùng nhà, làm liên tục vài tháng | Thường là có — làm thường xuyên cho hộ gia đình |
| Người đến theo ca hằng ngày trong thời gian dài | Thường là có |
| Thuê qua công ty dịch vụ, công ty trả lương | Quan hệ lao động giữa người làm và công ty; gia đình ký hợp đồng dịch vụ với công ty |
| Thuê vài buổi lẻ | Cần xem xét tính thường xuyên |
Nội dung bắt buộc và nên có trong hợp đồng
| Nội dung | Bắt buộc hay nên có | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hình thức văn bản | Bắt buộc | Khoản 1 Điều 162 |
| Thời hạn hợp đồng | Nên có | Ví dụ theo số tháng sau sinh |
| Mô tả công việc | Nên có | Liệt kê việc chăm sóc mẹ, bé; ghi rõ không làm kỹ thuật y tế |
| Thời giờ làm việc, nghỉ ngơi | Nên có | Đặc biệt với người ở cùng nhà, chăm bé ban đêm |
| Tiền lương, cách trả | Nên có | Ghi rõ số tiền, kỳ trả |
| Khoản BHXH, BHYT | Bắt buộc trả | Khoản 2 Điều 163 |
| Điều khoản chấm dứt | Nên có | Báo trước ít nhất 15 ngày theo khoản 2 Điều 162 |
Báo trước 15 ngày khi chấm dứt
Khoản 2 Điều 162 cho phép mỗi bên đơn phương chấm dứt hợp đồng bất cứ khi nào, nhưng phải báo trước ít nhất 15 ngày. Quy định này bảo vệ cả hai phía:
| Bên | Ý nghĩa |
|---|---|
| Gia đình | Có thời gian tìm người thay, không bị bỏ dở đột ngột khi bé còn nhỏ |
| Người chăm sóc | Có thời gian tìm việc mới, không bị cho nghỉ ngay |
Với công việc chăm sóc trẻ sơ sinh, việc thay người đột ngột ảnh hưởng nhiều tới bé. Hai bên nên thỏa thuận thêm cách bàn giao — ví dụ người cũ hướng dẫn người mới vài ngày — dù luật chỉ yêu cầu thời hạn báo trước.
Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế
Khoản 2 Điều 163 Bộ luật Lao động yêu cầu người sử dụng lao động (chủ nhà) trả cho người giúp việc gia đình khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định để người lao động tự tham gia.
| Câu hỏi | Trả lời |
|---|---|
| Ai đóng tiền? | Chủ nhà trả khoản tiền tương ứng cho người giúp việc |
| Ai làm thủ tục tham gia? | Người giúp việc tự tham gia |
| Thuê qua công ty dịch vụ thì sao? | Công ty là người sử dụng lao động; trách nhiệm bảo hiểm theo hợp đồng lao động giữa công ty và người làm |
Ghi rõ giới hạn công việc: không gồm kỹ thuật y tế
Điều khoản hay bị bỏ qua nhất nhưng quan trọng nhất là phạm vi công việc. Người chăm sóc không có giấy phép hành nghề không được làm kỹ thuật thuộc phạm vi hộ sinh, điều dưỡng (khoản 1 Điều 26 Luật 15/2023).
| Nên ghi vào hợp đồng | Không nên giao |
|---|---|
| Tắm, vệ sinh, thay tã cho bé | Chăm sóc vết mổ, vết khâu |
| Hỗ trợ mẹ sinh hoạt, ăn uống | Tiêm, truyền, đặt sonde |
| Theo dõi giấc ngủ, ghi lại cữ bú | Tự ý cho mẹ, bé dùng thuốc |
| Báo gia đình khi thấy dấu hiệu bất thường | Tự xử lý triệu chứng bệnh |
Ghi rõ như vậy giúp người chăm sóc biết giới hạn của mình, và gia đình biết khi nào cần gọi hộ sinh, điều dưỡng hoặc đưa mẹ, bé đi khám. Xem chăm sóc sau sinh khác hộ sinh ở đâu.
Thuê qua công ty dịch vụ khác gì thuê trực tiếp
Thuê qua công ty giúp gia đình bớt thủ tục, nhưng nên đọc kỹ hợp đồng dịch vụ: ai chịu trách nhiệm khi người chăm sóc nghỉ đột ngột, công ty có kiểm tra lý lịch, kỹ năng người làm không, và dịch vụ có loại trừ kỹ thuật y tế không.
Nội dung công việc mẫu nên đưa vào hợp đồng
Một mô tả công việc rõ ràng giúp tránh tranh chấp. Có thể tham khảo khung sau và điều chỉnh theo nhu cầu gia đình:
| Nhóm việc | Ví dụ mô tả |
|---|---|
| Chăm sóc bé | Tắm, vệ sinh, thay tã; hỗ trợ cữ bú; theo dõi và ghi lại giấc ngủ, cữ bú |
| Chăm sóc mẹ | Hỗ trợ sinh hoạt, vệ sinh cá nhân; chuẩn bị bữa ăn theo hướng dẫn của gia đình |
| Việc nhà liên quan | Giặt, phơi đồ của mẹ và bé; dọn dẹp phòng mẹ, bé |
| Báo cáo | Báo gia đình ngay khi thấy dấu hiệu bất thường ở mẹ hoặc bé |
| Không bao gồm | Chăm sóc vết mổ, vết khâu; thủ thuật y tế; tự ý dùng thuốc |
Giải quyết khi có bất đồng
Bất đồng thường gặp nhất là về giờ làm, khối lượng việc nhà ngoài chăm sóc mẹ và bé, và việc nghỉ đột ngột. Hợp đồng ghi rõ ba điểm này sẽ giảm phần lớn tranh chấp. Khi có bất đồng, hai bên nên đối chiếu lại hợp đồng trước; nếu không thỏa thuận được, có thể nhờ hòa giải tại địa phương. Quyền đơn phương chấm dứt với thời hạn báo trước 15 ngày theo khoản 2 Điều 162 là lối thoát cuối cùng cho cả hai bên khi không thể tiếp tục hợp tác.
Danh sách kiểm tra trước khi thuê
- Đã thỏa thuận rõ công việc, giờ làm, nghỉ ngơi chưa?
- Đã có hợp đồng bằng văn bản chưa?
- Đã tính khoản tiền BHXH, BHYT trả cho người làm chưa?
- Hợp đồng có ghi không làm kỹ thuật y tế không?
- Người chăm sóc có chứng chỉ đào tạo không? (không bắt buộc, nhưng là bằng chứng đã qua đào tạo)
- Đã thống nhất cách báo trước và bàn giao khi chấm dứt chưa?
Đọc tiếp:
MNI GROUP đồng hành cùng bạn
MNI GROUP đồng hành cùng bạn
MNI GROUP tư vấn người muốn làm nghề chăm sóc mẹ và bé: chọn khóa học phù hợp, phân biệt việc chăm sóc với kỹ thuật y tế cần giấy phép, và định hướng học lên hộ sinh, điều dưỡng nếu muốn làm chuyên môn. Đào tạo và cấp chứng chỉ do cơ sở đào tạo thực hiện.
Liên hệ: MNI GROUP · 15/1A1 Đường Số 3, P. Trường Thọ, TP. Thủ Đức, TP.HCM · 083.906.1718 · mnigroup.vn
Câu hỏi thường gặp
Thuê người chăm sóc sau sinh có cần hợp đồng không?
Có, phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản theo khoản 1 Điều 162 Bộ luật Lao động 2019.
Người chăm sóc mẹ và bé có phải giúp việc gia đình không?
Nếu làm thường xuyên cho hộ gia đình thì thuộc định nghĩa tại khoản 1 Điều 161.
Chấm dứt hợp đồng phải báo trước bao lâu?
Ít nhất 15 ngày, áp dụng cho cả hai bên.
Chủ nhà có phải đóng bảo hiểm cho người chăm sóc không?
Chủ nhà trả khoản tiền BHXH, BHYT để người lao động tự tham gia.
Thuê qua công ty dịch vụ thì ai chịu trách nhiệm bảo hiểm?
Công ty là người sử dụng lao động của người làm.
Có cần ghi phạm vi công việc vào hợp đồng không?
Nên ghi rõ, đặc biệt loại trừ các kỹ thuật y tế cần giấy phép.
Người chăm sóc có được chăm sóc vết mổ không?
Không, nếu không có giấy phép hành nghề hộ sinh, điều dưỡng.
Có bắt buộc người chăm sóc có chứng chỉ không?
Bộ luật Lao động không đặt yêu cầu bằng cấp cho giúp việc gia đình.
Hợp đồng có cần ghi giờ làm ban đêm không?
Nên ghi rõ thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, nhất là khi chăm bé ban đêm.
Hợp đồng miệng có hợp lệ không?
Với giúp việc gia đình, luật yêu cầu hợp đồng bằng văn bản.
Nguồn tham khảo
- Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15 — khoản 1 Điều 26: hộ sinh, điều dưỡng là chức danh phải có giấy phép hành nghề.
- Nghị định 96/2023/NĐ-CP — khoản 3 Điều 55: người phụ trách chuyên môn cơ sở dịch vụ hộ sinh, điều dưỡng.
- Bộ luật Lao động 45/2019/QH14 — Điều 161–163: lao động là người giúp việc gia đình.
- Luật Giáo dục nghề nghiệp 124/2025/QH15 — khoản 3 Điều 6, Điều 7, Điều 19: chứng chỉ sơ cấp, chứng chỉ đào tạo.
📝 Về tác giả: Bùi Xuân Sơn — CEO & Founder MNI GROUP, trực tiếp tư vấn tuyển sinh hệ trung cấp và liên thông từ năm 2018.
