Hợp đồng thuê người chăm sóc sau sinh: nội dung bắt buộc theo Bộ luật Lao động

Trang chủ › Hướng nghiệp › Chứng chỉ › Chăm sóc mẹ và bé › Hợp đồng

Trả lời nhanh: Người chăm sóc mẹ và bé làm thường xuyên cho một hộ gia đình là lao động giúp việc gia đình theo khoản 1 Điều 161 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14. Gia đình thuê phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản; mỗi bên được đơn phương chấm dứt nhưng phải báo trước ít nhất 15 ngày (Điều 162); chủ nhà trả khoản tiền BHXH, BHYT để người lao động tự tham gia (khoản 2 Điều 163). Hợp đồng nên ghi rõ công việc chăm sóc và loại trừ các kỹ thuật y tế cần giấy phép.

Khi nào là lao động giúp việc gia đình

Khoản 1 Điều 161 Bộ luật Lao động 2019 định nghĩa lao động là người giúp việc gia đình là người làm thường xuyên các công việc gia đình cho một hoặc nhiều hộ gia đình — trong đó có chăm sóc trẻ em, chăm sóc người bệnh.

Hình thức thuêCó phải giúp việc gia đình không
Người chăm sóc ở cùng nhà, làm liên tục vài thángThường là có — làm thường xuyên cho hộ gia đình
Người đến theo ca hằng ngày trong thời gian dàiThường là có
Thuê qua công ty dịch vụ, công ty trả lươngQuan hệ lao động giữa người làm và công ty; gia đình ký hợp đồng dịch vụ với công ty
Thuê vài buổi lẻCần xem xét tính thường xuyên
Bảng trên là hướng dẫn đọc định nghĩa “làm thường xuyên”; trường hợp cụ thể nên đối chiếu nguyên văn Điều 161.

Nội dung bắt buộc và nên có trong hợp đồng

Thuê người chăm sóc mẹ và bé tại nhà: bước 1 Thỏa thuận công việc — Ghi rõ việc chăm sóc, không gồm kỹ thuật y tế; bước 2 Ký hợp đồng văn bản — Bắt buộc với giúp việc gia đình; bước 3 BHXH, BHYT — Chủ nhà trả khoản tiền cho người lao động tự tham gia; bước 4 Chấm dứt — Mỗi bên báo trước ít nhất 15 ngàyThuê người chăm sóc mẹ và bé tại nhà1Thỏa thuận công việcGhi rõ việc chăm sóc, khônggồm kỹ thuật y tế2Ký hợp đồng văn bảnBắt buộc với giúp việc giađình3BHXH, BHYTChủ nhà trả khoản tiền chongười lao động tự tham gia4Chấm dứtMỗi bên báo trước ít nhất 15ngày
Theo Điều 161–163 Bộ luật Lao động 2019.
Nội dungBắt buộc hay nên cóGhi chú
Hình thức văn bảnBắt buộcKhoản 1 Điều 162
Thời hạn hợp đồngNên cóVí dụ theo số tháng sau sinh
Mô tả công việcNên cóLiệt kê việc chăm sóc mẹ, bé; ghi rõ không làm kỹ thuật y tế
Thời giờ làm việc, nghỉ ngơiNên cóĐặc biệt với người ở cùng nhà, chăm bé ban đêm
Tiền lương, cách trảNên cóGhi rõ số tiền, kỳ trả
Khoản BHXH, BHYTBắt buộc trảKhoản 2 Điều 163
Điều khoản chấm dứtNên cóBáo trước ít nhất 15 ngày theo khoản 2 Điều 162

Báo trước 15 ngày khi chấm dứt

Khoản 2 Điều 162 cho phép mỗi bên đơn phương chấm dứt hợp đồng bất cứ khi nào, nhưng phải báo trước ít nhất 15 ngày. Quy định này bảo vệ cả hai phía:

BênÝ nghĩa
Gia đìnhCó thời gian tìm người thay, không bị bỏ dở đột ngột khi bé còn nhỏ
Người chăm sócCó thời gian tìm việc mới, không bị cho nghỉ ngay

Với công việc chăm sóc trẻ sơ sinh, việc thay người đột ngột ảnh hưởng nhiều tới bé. Hai bên nên thỏa thuận thêm cách bàn giao — ví dụ người cũ hướng dẫn người mới vài ngày — dù luật chỉ yêu cầu thời hạn báo trước.

Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Khoản 2 Điều 163 Bộ luật Lao động yêu cầu người sử dụng lao động (chủ nhà) trả cho người giúp việc gia đình khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định để người lao động tự tham gia.

Câu hỏiTrả lời
Ai đóng tiền?Chủ nhà trả khoản tiền tương ứng cho người giúp việc
Ai làm thủ tục tham gia?Người giúp việc tự tham gia
Thuê qua công ty dịch vụ thì sao?Công ty là người sử dụng lao động; trách nhiệm bảo hiểm theo hợp đồng lao động giữa công ty và người làm
Mức tiền cụ thể tính theo quy định bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế hiện hành; bài này không nêu con số.

Ghi rõ giới hạn công việc: không gồm kỹ thuật y tế

Điều khoản hay bị bỏ qua nhất nhưng quan trọng nhất là phạm vi công việc. Người chăm sóc không có giấy phép hành nghề không được làm kỹ thuật thuộc phạm vi hộ sinh, điều dưỡng (khoản 1 Điều 26 Luật 15/2023).

Nên ghi vào hợp đồngKhông nên giao
Tắm, vệ sinh, thay tã cho béChăm sóc vết mổ, vết khâu
Hỗ trợ mẹ sinh hoạt, ăn uốngTiêm, truyền, đặt sonde
Theo dõi giấc ngủ, ghi lại cữ búTự ý cho mẹ, bé dùng thuốc
Báo gia đình khi thấy dấu hiệu bất thườngTự xử lý triệu chứng bệnh

Ghi rõ như vậy giúp người chăm sóc biết giới hạn của mình, và gia đình biết khi nào cần gọi hộ sinh, điều dưỡng hoặc đưa mẹ, bé đi khám. Xem chăm sóc sau sinh khác hộ sinh ở đâu.

Thuê qua công ty dịch vụ khác gì thuê trực tiếp

Hai cách thuê người chăm sóc sau sinh: Quan hệ lao động: Thuê trực tiếp — Gia đình là người sử dụng lao động; Thuê qua công ty dịch vụ — Công ty là người sử dụng lao động của người làm; Hợp đồng gia đình ký: Thuê trực tiếp — Hợp đồng lao động với người chăm sóc; Thuê qua công ty dịch vụ — Hợp đồng dịch vụ với công ty; Khoản BHXH, BHYT: Thuê trực tiếp — Gia đình trả cho người giúp việc tự tham gia; Thuê qua công ty dịch vụ — Theo hợp đồng lao động giữa công ty và người làm; Thay người khi cần: Thuê trực tiếp — Gia đình tự tìm; Thuê qua công ty dịch vụ — Theo thỏa thuận dịch vụHai cách thuê người chăm sóc sau sinhThuê trực tiếpThuê qua công ty dịch vụQuan hệ lao độngGia đình là người sử dụng lao độngCông ty là người sử dụng lao động củangười làmHợp đồng gia đình kýHợp đồng lao động với người chăm sócHợp đồng dịch vụ với công tyKhoản BHXH, BHYTGia đình trả cho người giúp việc tự thamgiaTheo hợp đồng lao động giữa công ty vàngười làmThay người khi cầnGia đình tự tìmTheo thỏa thuận dịch vụ
Áp dụng Điều 161–163 Bộ luật Lao động khi gia đình thuê trực tiếp người giúp việc.

Thuê qua công ty giúp gia đình bớt thủ tục, nhưng nên đọc kỹ hợp đồng dịch vụ: ai chịu trách nhiệm khi người chăm sóc nghỉ đột ngột, công ty có kiểm tra lý lịch, kỹ năng người làm không, và dịch vụ có loại trừ kỹ thuật y tế không.

Nội dung công việc mẫu nên đưa vào hợp đồng

Một mô tả công việc rõ ràng giúp tránh tranh chấp. Có thể tham khảo khung sau và điều chỉnh theo nhu cầu gia đình:

Nhóm việcVí dụ mô tả
Chăm sóc béTắm, vệ sinh, thay tã; hỗ trợ cữ bú; theo dõi và ghi lại giấc ngủ, cữ bú
Chăm sóc mẹHỗ trợ sinh hoạt, vệ sinh cá nhân; chuẩn bị bữa ăn theo hướng dẫn của gia đình
Việc nhà liên quanGiặt, phơi đồ của mẹ và bé; dọn dẹp phòng mẹ, bé
Báo cáoBáo gia đình ngay khi thấy dấu hiệu bất thường ở mẹ hoặc bé
Không bao gồmChăm sóc vết mổ, vết khâu; thủ thuật y tế; tự ý dùng thuốc
Đây là khung tham khảo, không phải mẫu hợp đồng do cơ quan nhà nước ban hành.

Giải quyết khi có bất đồng

Bất đồng thường gặp nhất là về giờ làm, khối lượng việc nhà ngoài chăm sóc mẹ và bé, và việc nghỉ đột ngột. Hợp đồng ghi rõ ba điểm này sẽ giảm phần lớn tranh chấp. Khi có bất đồng, hai bên nên đối chiếu lại hợp đồng trước; nếu không thỏa thuận được, có thể nhờ hòa giải tại địa phương. Quyền đơn phương chấm dứt với thời hạn báo trước 15 ngày theo khoản 2 Điều 162 là lối thoát cuối cùng cho cả hai bên khi không thể tiếp tục hợp tác.

Danh sách kiểm tra trước khi thuê

  1. Đã thỏa thuận rõ công việc, giờ làm, nghỉ ngơi chưa?
  2. Đã có hợp đồng bằng văn bản chưa?
  3. Đã tính khoản tiền BHXH, BHYT trả cho người làm chưa?
  4. Hợp đồng có ghi không làm kỹ thuật y tế không?
  5. Người chăm sóc có chứng chỉ đào tạo không? (không bắt buộc, nhưng là bằng chứng đã qua đào tạo)
  6. Đã thống nhất cách báo trước và bàn giao khi chấm dứt chưa?

Đọc tiếp:

MNI GROUP đồng hành cùng bạn

MNI GROUP đồng hành cùng bạn

MNI GROUP tư vấn người muốn làm nghề chăm sóc mẹ và bé: chọn khóa học phù hợp, phân biệt việc chăm sóc với kỹ thuật y tế cần giấy phép, và định hướng học lên hộ sinh, điều dưỡng nếu muốn làm chuyên môn. Đào tạo và cấp chứng chỉ do cơ sở đào tạo thực hiện.

Liên hệ: MNI GROUP · 15/1A1 Đường Số 3, P. Trường Thọ, TP. Thủ Đức, TP.HCM · 083.906.1718 · mnigroup.vn

Câu hỏi thường gặp

Thuê người chăm sóc sau sinh có cần hợp đồng không?

Có, phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản theo khoản 1 Điều 162 Bộ luật Lao động 2019.

Người chăm sóc mẹ và bé có phải giúp việc gia đình không?

Nếu làm thường xuyên cho hộ gia đình thì thuộc định nghĩa tại khoản 1 Điều 161.

Chấm dứt hợp đồng phải báo trước bao lâu?

Ít nhất 15 ngày, áp dụng cho cả hai bên.

Chủ nhà có phải đóng bảo hiểm cho người chăm sóc không?

Chủ nhà trả khoản tiền BHXH, BHYT để người lao động tự tham gia.

Thuê qua công ty dịch vụ thì ai chịu trách nhiệm bảo hiểm?

Công ty là người sử dụng lao động của người làm.

Có cần ghi phạm vi công việc vào hợp đồng không?

Nên ghi rõ, đặc biệt loại trừ các kỹ thuật y tế cần giấy phép.

Người chăm sóc có được chăm sóc vết mổ không?

Không, nếu không có giấy phép hành nghề hộ sinh, điều dưỡng.

Có bắt buộc người chăm sóc có chứng chỉ không?

Bộ luật Lao động không đặt yêu cầu bằng cấp cho giúp việc gia đình.

Hợp đồng có cần ghi giờ làm ban đêm không?

Nên ghi rõ thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, nhất là khi chăm bé ban đêm.

Hợp đồng miệng có hợp lệ không?

Với giúp việc gia đình, luật yêu cầu hợp đồng bằng văn bản.

Nguồn tham khảo

📝 Về tác giả: Bùi Xuân Sơn — CEO & Founder MNI GROUP, trực tiếp tư vấn tuyển sinh hệ trung cấp và liên thông từ năm 2018.

Tư Vấn Chương Trình (24/7) 083 906 1718 Tư vấn 24/7 Vừa học Vừa làm · Từ xa Nhóm Lịch Học Sơ Cấp · Trung cấp · Cao đẳng · Đại Học Nhóm lịch học