Trang chủ › Hướng nghiệp › Kinh doanh › Kế toán › Quy định
Điều 52 Luật Kế toán 2015 nêu bốn nhóm không được làm kế toán. Hai nhóm đầu liên quan năng lực hành vi dân sự và án tích. Hai nhóm sau là chỗ nhiều doanh nghiệp vướng mà không biết: người thân ruột thịt của người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu, giám đốc hoặc cấp phó phụ trách tài chính – kế toán; và người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ hoặc thường xuyên mua bán tài sản trong cùng đơn vị. Nhưng hai nhóm sau có ngoại lệ quan trọng: không áp dụng cho doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu.
Bốn nhóm theo Điều 52 — kèm phần ngoại lệ
Nguyên tắc của điều luật là bảo đảm tính độc lập của công tác kế toán. Điều 52 Luật Kế toán 2015:
| Khoản | Ai không được làm kế toán | Ngoại lệ |
|---|---|---|
| 1 | Người chưa thành niên; người bị Tòa án tuyên bố hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự; người đang phải chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc | — |
| 2 | Người đang bị cấm hành nghề kế toán theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực; người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; người đang phải chấp hành hình phạt tù hoặc chưa được xóa án tích về tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm về chức vụ liên quan đến tài chính, kế toán | — |
| 3 | Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, của người đứng đầu, của giám đốc hoặc tổng giám đốc và của cấp phó phụ trách công tác tài chính – kế toán, kế toán trưởng trong cùng một đơn vị kế toán | Trừ doanh nghiệp tư nhân và công ty TNHH do một cá nhân làm chủ sở hữu, cùng các trường hợp khác do Chính phủ quy định |
| 4 | Người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua, bán tài sản trong cùng một đơn vị kế toán | Trừ doanh nghiệp tư nhân và công ty TNHH do một cá nhân làm chủ sở hữu, cùng các trường hợp khác do Chính phủ quy định |
Hai tình huống thường gặp nhất trong doanh nghiệp gia đình
Tình huống 1: vợ hoặc con của giám đốc làm kế toán. Nếu doanh nghiệp là doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty TNHH do một cá nhân làm chủ sở hữu thì được. Nếu là công ty TNHH hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần thì không.
Tình huống 2: một người vừa giữ kho, giữ quỹ vừa ghi sổ. Ngoại lệ áp dụng tương tự. Ở các loại hình khác, đây là điều bị cấm — và cũng là rủi ro kiểm soát nội bộ rõ nhất, vì người ghi sổ trùng với người giữ tài sản.
| Loại hình | Người nhà làm kế toán | Kiêm thủ kho, thủ quỹ |
|---|---|---|
| Doanh nghiệp tư nhân | Được | Được |
| Công ty TNHH một cá nhân làm chủ sở hữu | Được | Được |
| Công ty TNHH hai thành viên trở lên | Không | Không |
| Công ty cổ phần | Không | Không |
Vì sao quy định này tồn tại
Không phải để gây khó. Kế toán là bộ phận ghi nhận và phản ánh; nếu người ghi sổ phụ thuộc trực tiếp hoặc trùng với người quản lý tài sản, số liệu mất tính độc lập. Ở doanh nghiệp một chủ, rủi ro đó do chính chủ gánh nên luật để ngoại lệ; ở doanh nghiệp nhiều chủ sở hữu, số liệu còn phục vụ các thành viên khác nên không thể để ngỏ.
Người làm kế toán cần đạt tiêu chuẩn gì
Mặt còn lại của quy định: Điều 54 Luật Kế toán 2015 đặt tiêu chuẩn cho vị trí kế toán trưởng:
| Điều kiện | Nội dung | Căn cứ |
|---|---|---|
| Trình độ chuyên môn | Có chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán từ trình độ trung cấp trở lên | Điều 54 khoản 1 điểm b Luật Kế toán |
| Chứng chỉ | Có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng | Điều 54 khoản 1 điểm c |
| Kinh nghiệm — trình độ đại học trở lên | Công tác thực tế về kế toán ít nhất 02 năm | Điều 54 khoản 1 điểm d |
| Kinh nghiệm — trình độ trung cấp, cao đẳng | Công tác thực tế về kế toán ít nhất 03 năm | Điều 54 khoản 1 điểm d |
| Tiêu chuẩn chung | Đạt tiêu chuẩn của người làm kế toán | Điều 54 khoản 1 điểm a · Điều 51 |
| Loại đơn vị | Trình độ tối thiểu của kế toán trưởng |
|---|---|
| Cơ quan có nhiệm vụ thu chi ngân sách nhà nước, bộ và cơ quan ngang bộ, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp và hợp tác xã có vốn từ 10 tỷ đồng trở lên, chi nhánh doanh nghiệp nước ngoài | Đại học trở lên |
| Cơ quan chuyên môn cấp huyện, tổ chức xã hội, doanh nghiệp có vốn dưới 10 tỷ đồng | Trung cấp chuyên nghiệp trở lên |
| Kế toán trưởng công ty mẹ là doanh nghiệp nhà nước hoặc doanh nghiệp có vốn nhà nước trên 50% | Thêm điều kiện: công tác thực tế về kế toán ít nhất 05 năm |
Chi tiết: điều kiện làm kế toán trưởng.
Nếu bạn đang cần một người làm kế toán đúng chuẩn
| Trình độ | Thời gian đào tạo | Điều kiện đầu vào |
|---|---|---|
| Sơ cấp | Từ 03 tháng đến dưới 01 năm; tối thiểu 300 giờ học | Người có trình độ học vấn phù hợp |
| Trung cấp | Từ 01 đến 02 năm học tùy ngành, nghề | Có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở trở lên |
| Cao đẳng | Từ 02 đến 03 năm học | Có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông |
| Cao đẳng (đã có bằng trung cấp) | Từ 01 đến 02 năm học | Có bằng trung cấp cùng ngành, nghề |
Xem thêm: Trung cấp Kế toán doanh nghiệp · ngành này học những gì · hộ kinh doanh hay doanh nghiệp.
MNI GROUP đồng hành cùng bạn
Đơn vị đào tạo và cấp bằng
Chương trình Trung cấp ngành Kế toán doanh nghiệp (mã 5340302) do Trường Trung cấp Quốc tế Khôi Việt tổ chức đào tạo và cấp bằng theo quy định. MNI GROUP đồng hành ở khâu tư vấn chọn đúng ngành trong nhóm 53403, đối chiếu điều kiện đầu vào và hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ.
Liên hệ: MNI GROUP · 15/1A1 Đường Số 3, P. Trường Thọ, TP. Thủ Đức, TP.HCM · 083.906.1718 · mnigroup.vn
Câu hỏi thường gặp
Những người nào không được làm kế toán?
Theo Điều 52 Luật Kế toán 2015: người chưa thành niên và người bị hạn chế, mất năng lực hành vi dân sự; người có án tích hoặc đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự liên quan; người thân ruột thịt của người quản lý; người đang làm quản lý, thủ kho, thủ quỹ trong cùng đơn vị.
Vợ của giám đốc có được làm kế toán công ty không?
Không, trừ doanh nghiệp tư nhân và công ty TNHH do một cá nhân làm chủ sở hữu, cùng các trường hợp khác do Chính phủ quy định.
Con của chủ doanh nghiệp làm kế toán được không?
Áp dụng cùng quy định tại khoản 3 Điều 52 và cùng phần ngoại lệ cho doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH một cá nhân làm chủ sở hữu.
Thủ kho có được kiêm kế toán không?
Theo khoản 4 Điều 52 thì không, trừ doanh nghiệp tư nhân và công ty TNHH do một cá nhân làm chủ sở hữu.
Doanh nghiệp tư nhân có được miễn quy định này không?
Có — khoản 3 và khoản 4 Điều 52 ghi rõ trừ doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu.
Công ty cổ phần thì sao?
Không có ngoại lệ. Người thân ruột thịt của người quản lý và người kiêm thủ kho, thủ quỹ không được làm kế toán tại công ty cổ phần.
Vì sao lại có quy định này?
Để bảo đảm tính độc lập của công tác kế toán: người ghi sổ không nên phụ thuộc trực tiếp vào hoặc trùng với người quản lý tài sản.
Chuyển từ công ty một thành viên sang nhiều thành viên thì sao?
Ngoại lệ không còn áp dụng, nên bố trí nhân sự kế toán phải xem lại. Đây là việc rất dễ bỏ sót.
Người có án tích có được làm kế toán không?
Người chưa được xóa án tích về tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế hoặc tội phạm về chức vụ liên quan đến tài chính, kế toán thì không.
Cần bằng gì để làm kế toán trong doanh nghiệp?
Với vị trí kế toán trưởng, Điều 54 Luật Kế toán yêu cầu chuyên môn từ trình độ trung cấp trở lên, chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng và đủ số năm công tác thực tế.
Nguồn tham khảo
- Luật Kế toán 2015 (số 88/2015/QH13, hiệu lực 01/01/2017) — Điều 51 người làm kế toán, Điều 52 những người không được làm kế toán, Điều 54 tiêu chuẩn và điều kiện của kế toán trưởng.
- Nghị định 174/2016/NĐ-CP — quy định chi tiết một số điều của Luật Kế toán. Điều 21: tiêu chuẩn và điều kiện của kế toán trưởng, phụ trách kế toán theo từng loại đơn vị.
- Thông tư 101/2026/TT-BTC — tổ chức bồi dưỡng và cấp Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng. Hiệu lực 01/01/2027, thay Thông tư 199/2011/TT-BTC.
- Thông tư 26/2020/TT-BLĐTBXH — Danh mục ngành, nghề đào tạo cấp IV trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng. Nhóm 53403 / 63403 “Kế toán – Kiểm toán”, trong đó 5340302 Kế toán doanh nghiệp và 5340301 Kế toán là hai ngành khác nhau.
- Nghị định 238/2025/NĐ-CP — Điều 15 khoản 12: người tốt nghiệp trung học cơ sở học tiếp trình độ trung cấp thuộc đối tượng được miễn học phí. Hiệu lực 03/9/2025.
📝 Về tác giả: Bùi Xuân Sơn — CEO & Founder MNI GROUP, trực tiếp tư vấn tuyển sinh hệ trung cấp và liên thông từ năm 2018.
Cập nhật mã ngành (25/10/2026): Thông tư 77/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực 01/12/2026, thay danh mục ngành của Thông tư 26/2020/TT-BLĐTBXH mà bài này dẫn. Mã mới có 6 chữ số, dùng chung cho trung cấp và cao đẳng. Lớp tuyển sinh trước 01/12/2026 vẫn học và nhận bằng theo tên, mã cũ (Điều 7).
- Kế toán doanh nghiệp: mã 5340302 → 340313 (giữ tên)
- Kế toán: mã 5340301 → 340301 (giữ tên)
Mốc cần biết về đầu vào THCS: theo khoản 1 Điều 45 Luật Giáo dục nghề nghiệp 124/2025/QH15, trường được tuyển sinh trung cấp với người đã hoàn thành chương trình THCS đến hết 31/12/2030; riêng các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe đã dừng từ 01/01/2026 (khoản 2). Người học trung cấp từ THCS được học khối lượng văn hóa THPT (khoản 7) và, nếu chưa có bằng THPT, dùng giấy chứng nhận hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông hoặc đủ khối lượng văn hóa THPT để học lên cao đẳng (khoản 8).